Harun Reşit Zafer

bâki kalan bu kubbede bir hoş sadâ imiş

NetBeans ile PHP 02: Akıllı Editör

İlk makalede kurulum ve ayarları yaparak sistemimizi NetBeans ile PHP geliştirmeye hazır hale getirmiştik. Bu yazıda ise NetBeans’in akıllı PHP editörünün kodlamayı nasıl kolaylaştırdığını detaylı olarak anlatmaya çalışacağım. Tavsiyem uygulamalı çalışmanız.

Editör Özelliklerine Genel Bakış

Sintaks Renklendirme

Bu özellik aslında bir PHP editörü için olmazsa olmaz diyebileceğimiz özelliklerden. Renklendirilen elemanları aşağıdaki gibi listeleyebiliriz.

  • PHP anahtar kelimeleri
  • PHP değişkenleri
  • PHP sabitleri
  • HTML etiketleri
  • HTML input formu özellikleri
  • Üzerinde bulunulan satırın açık mavi bir arka plan ile renklendirilmesi
  • Bir PHP değişkeni, fonksiyonu veya sınıfına çift tıklandığında o değişkenin kod içinde bulunduğu her yerde açık sarı olarak renklendirilmesi.
  • Hatalı satırların altlarının kırmızı olarak çizilmesi

Renklendirme ayarlarını değiştirmek için : Tools > Options -> Fonts&Colors sekmesine giderek kendi tercihlerinizi kaydedebilirsiniz.

Tanıma Gitme

Bu özellik ile kod içinde bir değişkenin üzerine sağ tıklayıp “Navigate > Go to Declaration” seçimini yaptığımızda o değişkenin ilk tanımlandığı yere gidebiliriz. Özellikle uzun kodlarda çok işe yarayacak bir özellik.

Gezgin (Navigator)

Navigator (NetBeans Türkçe olmadığından İngilizcesini kullanacağım) kullanıcının koda aşinalık kazanması için kod yapılarını elemanlar halinde listeler. Listedeki bir sınıfa (class), fonksiyona veya değişkene çift tıklandığında imleç tıklanan elemanın tanımına gider.

Liste, kullanıcı kod yazdıkça dinamik olarak güncellenir.

Navigator penceresi sol panelin altında bulunur. Eğer kapalı ise açmak için:

CTRL + 7 tuşlarına basın

The figure shows an example of using the navigation tool. The figure also shows folded and unfolded classes and functions.

Kod Katlama

Sınıflar, fonksiyonlar, modüller gibi belirli kod kesimlerini gizlemek veya göstermek (yani katlayıp açmak) mümkün. Kodun sol kısmında bulunan veya + simgelerini tıklamanız bunun için yeterli. Yukarıdaki resimden daha iyi anlaşılıyor sanırım.

Akıllı Girintileme/Hizalama

Bir çok IDE’de standart olan bir özellik. Kod yazarken alt kod bloklarında satırların bir derece içerden başlaması durumu.

Biçimlendirme

Her ne kadar NetBeans kodun yazılması esnasında gereken düzeni sağlasa da ayrıca kodun bir kısmını ya da tamamını otomatik olarak da düzenleyebiliyor. Özellikle kopyalayıp yapıştırdığım düzensiz kod kesimlerinde bu olanak çok işime yaradı. Kodun bir kısmını veya tamamını biçimlendirmek için:

  1. İlgili kod bölümünü seçin
  2. Sağ tıklayıp açılan menüden Format seçeneğini tıklayın ya da “Alt + Shift + F” tuşlarına basın.

Parantez Tamamlama

Kod yazarken editör otomatik olarak parantez ve tırnak gibi çift kullanılan karakterleri tamamlıyor.

  • Tek tırnak ‘ ‘ ve çift tırnak “” “”, parantezler (), ve köşeli parantezler [] kullanıcı ilk karakteri girer girmez tamamlanır.
  • Küme parantezleri ise ilk parantez girilip enter’a basıldıktan sonra tamamlanır. Aynı zamanda imleç de yukarıda bahsettiğim gibi bir seviye içeri kayarak uygun girintilemeyi sağlar.
  • Aynı şekilde girilen ilk tırnak ya da parantez silindiğinde ikincisi de otomatik olarak silinir. Tabi aralarına bir şey yazılmamışsa.
  • İmleç bir parantezin üzerinde durduğunda ona karşılık gelen parantez aşağıdaki gibi renklendirilir.
  • İmleç bir parantezin üzerinde durduğunda ona karşılık gelen parantez renklendirilir

Anında İsim Değiştirme

Php dosyası içerisindeki bir değişken veya fonksiyon ismini anında değiştirmek mümkün. Bunun için imleci değiştirmek istediğiniz ismin üzene getirin ve Ctrl-R tuşlarına basın. Değişkenin tüm eşleri aşağıdaki gibi renklenecektir.

PHP code editor after Ctrl-R pressed

İstediğiniz ismi girin, değişkenin tüm eşlerinin isimleri aynı anda değişecektir.

PHP code editor showing a refactored variable name

Kod Tamamlama

Kod tamamlama bence akıllı bir editörün en önemli özelliği ve kod yazma hızını artıran en önemli unsur. Belki de bu yüzden oldukça iyi olmasına rağmen NetBeans’in sitesinde bu özelliğin hala geliştirilmekte olduğu yazıyor.

Kod tamamlamayı aşağıdaki gibi üç kısma ayırabiliriz:

Snippets (Kodcuklar)

Galiba asıl geliştirmeye çalıştıkları özellik bu. Sağ taraftaki palette çeşitli HTML elemanları göreceksiniz. Bu elemanlardan her hangi birini sayfanızda kullanmak istemeniz halinde elemanı sayfanın içerisinde istediğiniz yere sürükleyip bırakmanız yeterli. İlgili HTML kodu otomatik olarak koda ekleniyor. Ancak uzun vadede bu özelliğin görsel olmasını bekliyoruz :)

Girilene Uygun Öneriler

Aşağıdakilerden herhangi biri tuşlanmaya başlandığında editör anlık olarak uygun olan önerileri yaparak mümkün olan en az tuşlama ile istenilenin yazılmasını sağlıyor. PHP sabitlerinden tutun da, anahtar sözcüklere, kullanıcının tanımladığı fonksiyonlara, PHP hazır fonksiyonlarına kadar tamamlayabileceği ne varsa tamamlamaya çalışarak kod yazma işini oldukça kolay ve hızlı hale getiriyor.

Editör yalnızca tamamlama önermekle kalmıyor aynı zamanda önerdiği bir fonksiyon ise parametrelerini de gösteriyor. Eğer bu fonksiyon hazır bir PHP fonksiyonu ise fonksiyona ilişkin açıklamalar da görüntüleniyor.

Bunların dışında yazacağınız sözcüğün bir kaç karakterini girdikten sonra ctrl + boşluk tuşlarına basarak uygun sözcüklerin listesini görebilirsiniz.

A list of context-sensitive proposals. Each proposal is supplied with a description and parameter hints.
“$” karakterini tuşlayarak yerel değişkenlerin listesini görebilirsiniz.
A list of variables opens after the user types $. The list contains PHP global variables and variables defined by the user.

Kısaltmalar

Sadece cls yazıp “tab” tuşuna bastığınızda aşağıdaki gibi yeni bir sınıf yazmak için gerekli ön kod otomakik olarak gelir. Ya da while yazıp “tab” tuşuna bastığınızda bir while döngüsünün çatısını oluşturan kodlar otomatik olarak yazılır. Aşağıdaki iki resimler fazla söze gerek bırakmıyor.
The abbreviation "cls" for the key word "class" is typed

“tab” tuşuna basıldıktan hemen sonra
The full text for the abbreviation is displayed with a code template for class definition

Tanımlı kısaltmaların listesini görmek için:

  1. Choose Tools > Options > Editor > Code Templates.
  2. New düğmesine tıklayarak siz de kendi kısaltmalarınızı ekleyebilirsiniz.

The list of sbbreviations and code templates defined for them

Parametre İpuçları

  1. Kullanmak istediğiniz fonksiyonun ilk karakterlerini tuşlayın
  2. CTRL + Space tuşlarına basın. Açılan listede uygun önerileri göreceksiniz.
  3. Her bir önerinin üzerine geldiğinizde fonksiyonun yaptığı iş ve aldığı parametreler hakkında gerekli açıklamalar görüntülenecektir.
    List of context-sensitive hints
  4. Uygun öneriyi seçip enter’a bastığınızda seçilen fonksiyonun adı koda eklenecek ve aldığı parametreler de şablon olarak parantez içerisinde yer alacaktır.
    Parameter hints for the chosen context-sensitive proposal.

Hata Mesajları

Kodda bir sintaks hatası mevcut ise ilgili satırın altı kırmızı olarak çizildiği gibi sol tarafta da kırmızı bir nokta beliriyor. Hatanın ne olduğuna dair açıklamayı okumak için imleci bu kırmızı noktanın üzerine getirmek yeterli.
Error-messaging: a tooltip above the erroneous line.

Herkese Kolay Gelsin

Not: Bu yazı büyük ölçüde aşağıdaki makale Türkçeye çevrilerek hazırlandı.

http://www.netbeans.org/kb/docs/php/editorguide.html

Daha fazlası için http://www.netbeans.org/kb/trails/php.html

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedInPrint this pageEmail this to someone

2 Yorum

  1. s.a hocam,
    linux üzerinde php çalışacağım,netbeanste çalışmak istiyorum ama php design kısmı var mı,bana yardımcı olabilirmisiniz?

  2. fonksiyonları, değişkenleri tüm proje dosyalarını tarayıp listelemesi olsun, bu makalede anlatılan kısayolları olsun artık notepad++’ı hızlı edit işlerinde ayırıp gerçek bir ide’den faydalanmak gerekiyor.
    makale için teşekkürler.

Bir Cevap Yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak

*

© 2016 Harun Reşit Zafer

Temayı tasarlayanAnders NorenYukarı ↑